Türkiye’de LoRaWAN, Avrupa ile aynı 863–870 MHz bandında ve lisans gerektirmeden kullanılabilen bir IoT haberleşme teknolojisidir. Cihazların BTK’nın teknik ölçütlerine uyması yeterlidir; frekans tahsisi ve telsiz ruhsatı gerekmez. Bu rehberde Türkiye’deki frekans kurallarını, izin durumunu, kamuya açık LoRaWAN ağlarını ve projelerini, son olarak da sık sorulan “LoRaWAN askeri amaçla kullanılabilir mi?” sorusunu kaynaklarıyla ele alıyoruz. LoRaWAN’ın temellerini öğrenmek için önce LoRaWAN nedir rehberimize göz atabilirsiniz.
İçindekiler
- Kısaca: Türkiye’de LoRaWAN
- Türkiye’de LoRaWAN hangi frekansta çalışır?
- Görev döngüsü pratikte ne demek?
- Lisans ya da izin gerekiyor mu?
- Türkiye’de kamuya açık LoRaWAN ağları ve projeleri
- Herkese açık topluluk ağları
- Uydu üzerinden LoRa: Yerli örnekler
- LoRaWAN askeri çözüm olabilir mi?
- LoRa’yı savunma için ilginç kılan özellikler
- LoRaWAN’ı taktik kullanıma uygun olmayan yapan zayıflıklar
- Nerede mantıklı, nerede değil?
- Türkiye’de LoRaWAN projesine başlarken kontrol listesi
- Sık sorulan sorular
- Türkiye’de LoRaWAN kullanmak için lisans gerekir mi?
- Türkiye’de LoRaWAN hangi frekansta çalışır?
- LoRaWAN cihazı saatte ne kadar veri gönderebilir?
- Türkiye’de LoRaWAN kullanan belediyeler hangileri?
- LoRaWAN askeri amaçla kullanılabilir mi?
- Herkese açık bir LoRaWAN ağına bağlanabilir miyim?
- Kaynaklar
Kısaca: Türkiye’de LoRaWAN
- Frekans: 863–870 MHz, LoRaWAN’da EU868 bant planı
- İzin: BTK teknik ölçütlerine uygun cihazlar ruhsat ve frekans tahsisinden muaf
- Sınır: Yayın süresi kısıtlı (alt banda göre %0,1–%10 görev döngüsü), girişime karşı koruma yok
- Projeler: Sivas, Bursa ve İzmir belediyeleri, Eskişehir OSB, ODTÜ araştırma gemisi
- Askeri kullanım: Kritik olmayan sensör ve lojistik işlerine uygun, taktik haberleşmeye uygun değil
Türkiye’de LoRaWAN hangi frekansta çalışır?
Türkiye’de lisanssız telsiz cihazlarının teknik sınırlarını Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) belirliyor. Güncel belge, BTK Kurulu’nun 23.09.2022 tarihli ve 2022/İK-SYD/245 sayılı kararıyla güncellenen Frekans Tahsisinden Muaf Telsiz Cihaz ve Sistemlerine İlişkin Teknik Ölçütler. Bu tablolar Avrupa’daki ETSI EN 300 220 standardının Türk karşılığı olan TS EN 300 220’ye dayanıyor; bu nedenle Avrupa için üretilmiş EU868 cihazlar Türkiye’de de aynı kurallarla çalışır.
| Alt bant | En yüksek güç | Görev döngüsü / erişim | LoRaWAN’da tipik kullanım |
|---|---|---|---|
| 863–870 MHz (genel) | 25 mW e.r.p. | %0,1 veya LBT | Ek kanallar |
| 865–868 MHz | 25 mW e.r.p. | %1 veya LBT+AFA | Ek kanallar |
| 868,0–868,6 MHz | 25 mW e.r.p. | %1 veya LBT+AFA | Üç zorunlu varsayılan kanal (868,1 / 868,3 / 868,5) |
| 868,7–869,2 MHz | 25 mW e.r.p. | %0,1 veya LBT+AFA | Ek kanallar |
| 869,4–869,65 MHz | 500 mW e.r.p. | %10 veya LBT+AFA | RX2 aşağı yön kanalı (869,525 MHz) |
| 869,7–870 MHz | 25 mW e.r.p. | %1 veya LBT+AFA | Ek kanallar |
Kaynak: BTK Teknik Ölçütler, Tablo 1 (satır 17–22b). Tabloda 917–919 MHz aralığında da veri şebekelerine özel satırlar var; ancak LoRaWAN’ın Türkiye için tanımlı bant planı EU868’dir. US915 veya AS923 planına göre üretilmiş cihazlar Türkiye’de kullanılmamalıdır.
Görev döngüsü pratikte ne demek?
Görev döngüsü, bir cihazın bir saatlik süre içinde yayın yapabileceği toplam sürenin oranıdır. %1 sınırı, cihazın saatte en fazla 36 saniye yayın yapabileceği anlamına gelir; %0,1’de bu süre 3,6 saniyeye iner. Yayılma faktörü (SF) yükseldikçe her paketin havada kalma süresi uzar: SF7’de bir paket onlarca milisaniye sürerken SF12’de küçük bir paket bile bir saniyeyi aşabilir. Bu yüzden sayaç ve sensör gibi seyrek veri gönderen uygulamalar LoRaWAN’a çok uygun; sık veri, ses veya görüntü gerektiren uygulamalar ise uygun değil.
Lisans ya da izin gerekiyor mu?
Hayır. Resmî Gazete’de 27.11.2018 tarihinde yayımlanan (Sayı: 30608) Frekans Tahsisinden Muaf Telsiz Cihaz ve Sistemleri Hakkında Yönetmelik‘in 5. maddesine göre teknik ölçütlere uyan cihazlar telsiz ruhsatnamesi, telsiz kurma ve kullanma izni ile frekans tahsis ve tescil işlemlerinden muaftır. Bu yönetmelik 2012 tarihli eski KET (Kısa Mesafe Erişimli Telsiz) Yönetmeliği’nin yerini aldı. Yine de dikkat edilmesi gereken üç nokta var:
- Girişime karşı koruma yok: Cihazlar başka sistemlere zararlı girişime yol açmamalı ve diğer sistemlerden gelen girişime karşı koruma talep edemez (Madde 5/3). Aynı bandı başka kullanıcılar da paylaşır.
- Muafiyet yalnızca frekans tahsisini kapsar: BTK’ya göre muafiyet yetkilendirme, spektrum denetimi, piyasa gözetimi ve kişisel verilerin korunması gibi diğer yükümlülükleri kaldırmaz (Madde 5/2). Kurduğunuz LoRaWAN ağı üzerinden üçüncü kişilere ticari bağlantı hizmeti sunmayı planlıyorsanız, Elektronik Haberleşme Sektörüne İlişkin Yetkilendirme Yönetmeliği kapsamında durumunuzu BTK ve hukuk danışmanınızla netleştirin.
- Ölçütlerin dışına çıkmak izne tabi: Daha yüksek güç veya farklı frekans gerekiyorsa BTK’ya ruhsat ve frekans tahsisi başvurusu yapılması gerekir (Madde 5/4). Uygunluğu kaybeden cihazın muafiyeti de sona erer.
Not: Bu bölüm bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Proje öncesinde güncel mevzuatı BTK’nın sitesinden kontrol edin.
Türkiye’de kamuya açık LoRaWAN ağları ve projeleri
Aşağıdaki tablo, kamuya açık kaynaklarda (belediye siteleri, kurum sayfaları ve basın haberleri) yer alan LoRaWAN ağlarını ve projelerini derliyor. Rakamlar ve durum bilgisi kaynaklarda yazdığı kadardır; kurumların kendi açıklamalarına dayanır.
| Kurum | Ne yapılıyor? | Durum | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Sivas Belediyesi (Özbelsan A.Ş.) | LoRaWAN tabanlı, ultrasonik ve mekanik yerli akıllı su sayacı; yerli SCADA yazılımı. Kayıp-kaçak oranı göreve gelindiğinde %53’tü. | İlk sayaçlar Eğri Köprü Mahallesi’nde (Mart 2026) | Hürriyet |
| Bursa Büyükşehir Belediyesi | LoRa Alliance üyeliği; kent merkezinde LoRaWAN ağı, Botanik Park’ta akıllı sulama ve çevresel izleme, BUSKİ ile LoRaWAN destekli akıllı su sayacı | Akıllı Şehircilik Şube Müdürlüğü yürütüyor (Kasım 2025) | ANKA |
| İzmir Büyükşehir Belediyesi | Belediyenin kendi LoRaWAN ağı üzerinde sokak aydınlatması uzaktan kontrolü ve arıza tespiti; sulama ve güvenlik kontrollerinin otomasyonu | Saha kurulumu sürüyor (sayfa güncellemesi: Nisan 2024) | İzmir BB |
| Eskişehir OSB | Dijital Dönüşüm Merkezi kapsamında tüm OSB’yi kapsayan LoRaWAN ağı; doğalgaz sayaçlarının uzaktan okunması, su sayaçlarında çalışma sürüyor, üye firmalara sensör verisi | 24 aylık proje 2023’te tamamlandı, platform kullanımda | EOSB |
| ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü | Bilim-2 araştırma gemisi, Plan-S’in Connecta IoT ağı üzerinden LoRaWAN cihazıyla takip ediliyor | Ağustos 2025 | LoRa Alliance |
Herkese açık topluluk ağları
Gönüllülerin ağ geçidi kurarak oluşturduğu açık LoRaWAN ağı The Things Network’ün Türkiye’de Ankara, Bursa, İstanbul ve İzmir toplulukları bulunuyor. Bu ağlar deneme, eğitim ve hobi projeleri için iyi bir başlangıç noktası; ancak kapsama gönüllülerin kurduğu ağ geçitleriyle sınırlı ve hizmet garantisi yok. Ticari projelerde kendi ağ geçidinizi kurmanız daha güvenli.
Uydu üzerinden LoRa: Yerli örnekler
Karasal ağın ulaşmadığı yerler için LoRa tabanlı uydu IoT, Türkiye’nin öne çıktığı alanlardan biri. Plan-S’in Connecta uydu takımyıldızı ve ASELSAN’ın Mart 2026’da fırlatılan LUNA-2 küp uydusu LoRa tabanlı haberleşme kullanıyor. Connecta’nın büyümesini bu haberimizde ele almıştık.
Bir not daha: LoRaWAN standardını geliştiren LoRa Alliance’ın 2024’te CEO’luğuna getirilen Alper Yeğin, birliğin teknik komitesine sekiz yıl başkanlık etmiş bir Türk mühendis. Türkiye’deki saha uygulamaları henüz sınırlı olsa da standardın gelişiminde Türk mühendislerin önemli bir payı var.
LoRaWAN askeri çözüm olabilir mi?
Kısa cevap: Kritik olmayan sensör ve lojistik işlerinde evet, taktik haberleşmede hayır. Bu soruyu yanıtlarken iki kavramı ayırmak gerekiyor: LoRa bir radyo modülasyon tekniği, LoRaWAN ise bu modülasyonun üzerine kurulmuş, lisanssız bantta çalışan ve herkesin kullanabileceği açık bir ağ protokolü. Savunma alanındaki ilginin büyük kısmı LoRa modülasyonuna yönelik.
LoRa’yı savunma için ilginç kılan özellikler
- Uzun menzil, düşük güç: Pille yıllarca çalışabilen sensörler, altyapısı olmayan arazilerde bile kilometrelerce iletişim kurabiliyor.
- Yayılı spektrum: LoRa’nın chirp yayılı spektrum (CSS) tekniği, sinyali gürültü seviyesinin altında bile çözebildiği için dar bantlı parazite karşı belirli bir dayanıklılık sağlıyor.
- Altyapı bağımsızlığı: Ağ geçidi ve cihazlar bir mobil operatöre bağlı olmadan, sahada hızla kurulabiliyor.
- Sahada kanıtlanmış modülasyon: FPV dronlarında kullanılan açık kaynak ExpressLRS kontrol bağlantısı LoRa modülasyonunu kullanıyor ve Rusya-Ukrayna savaşında yaygınlaştığı bildiriliyor. ASELSAN’ın LUNA-2 uydusu da LoRa tabanlı haberleşmeyle uzak bölgelerden sensör verisi toplamayı hedefliyor.
LoRaWAN’ı taktik kullanıma uygun olmayan yapan zayıflıklar
- Lisanssız ve paylaşımlı bant: 868 MHz bandı herkese açık; girişime karşı yasal koruma yok, görev döngüsü yayın süresini sınırlıyor.
- Karıştırmaya (jamming) açıklık: Akademik çalışmalar, LoRaWAN paketlerinin ucuz donanımla seçici olarak karıştırılabildiğini gösteriyor.
- Protokol saldırıları: Askeri kullanım senaryosunu inceleyen 2024 tarihli bir çalışma, tekrar oynatma (replay) ve dinleme (sniffing) saldırılarını kritik kullanım için dikkate alınması gereken tehditler olarak öne çıkarıyor.
- Düşük veri hızı ve gecikme: Ses, görüntü ve gerçek zamanlı komut için uygun değil.
- Yayın izi: Düzenli aralıklarla yayın yapan cihazlar radyo keşfiyle tespit edilebilir.
Nerede mantıklı, nerede değil?
| Uygun senaryolar | Uygun olmayan senaryolar |
|---|---|
| Üs ve tesis çevresinde kapı, çit ve hareket sensörleri | Muharebe alanında komuta-kontrol haberleşmesi |
| Mühimmat ve malzeme depolarında sıcaklık, nem, kapı takibi | Silah sistemleri ve araçların gerçek zamanlı kontrolü |
| Lojistik araç ve konteyner takibi | Ses ve görüntü aktarımı |
| Kışla ve tesislerde enerji, su ve yakıt tüketimi izleme | Elektronik harbin yoğun olduğu ortamlarda tek haberleşme kanalı olarak kullanım |
Savunma projelerinde LoRaWAN düşünülüyorsa ağın kurum içinde barındırılan bir ağ sunucusuyla tamamen özel kurulması, uygulama katmanında ek şifreleme kullanılması ve kritik veriler için yedek bir haberleşme kanalı bulunması gerekir. Ticari bantların dışında, özel frekans tahsisiyle çalışan LoRa tabanlı çözümler ise artık LoRaWAN değil, kuruma özel sistemlerdir ve bu kararlar ilgili kurumların güvenlik gereksinimlerine göre verilir.
Türkiye’de LoRaWAN projesine başlarken kontrol listesi
- Cihaz ve ağ geçidinin EU868 bant planında olduğunu ve TS EN 300 220 uygunluğunu doğrulayın.
- Sensörün ne sıklıkla veri göndereceğini hesaplayıp görev döngüsü sınırına sığdığını kontrol edin.
- Ağ sunucusunu seçin: açık kaynak (ChirpStack), topluluk ağı (The Things Network) veya ticari (ThingPark). Platform seçimi için 7 kriterlik rehberimize bakın.
- Ağ üzerinden üçüncü kişilere hizmet verilecekse yetkilendirme durumunu BTK ve hukuk danışmanınızla netleştirin.
- Pilotla başlayın: birkaç ağ geçidi ve onlarca sensörle kapsama ve pil ömrünü sahada ölçün.
- LoRaWAN’ın sizin için doğru seçim olup olmadığından emin değilseniz LoRaWAN, NB-IoT ve LTE-M karşılaştırmamıza göz atın.
LoRaWAN sensör çeşitleri, pil ömrünü belirleyen etkenler ve doğru sensörü seçerken sorulacak sorular için LoRaWAN sensörleri rehberimize bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Türkiye’de LoRaWAN kullanmak için lisans gerekir mi?
Hayır, BTK’nın teknik ölçütlerine uyan LoRaWAN cihazları telsiz ruhsatnamesi, kurma-kullanma izni ve frekans tahsisinden muaftır (RG 27.11.2018/30608). Ancak muafiyet yalnızca frekans tahsisini kapsar; ağ üzerinden üçüncü kişilere elektronik haberleşme hizmeti sunulacaksa yetkilendirme yükümlülüğü ayrıca değerlendirilmelidir.
Türkiye’de LoRaWAN hangi frekansta çalışır?
Türkiye, Avrupa ile aynı 863–870 MHz bandını kullanır; LoRaWAN tarafında EU868 bant planı seçilir. US915 ve AS923 planlı cihazlar Türkiye’de kullanılmamalıdır.
LoRaWAN cihazı saatte ne kadar veri gönderebilir?
Sınırı veri miktarı değil yayın süresi belirler. 868,0–868,6 MHz alt bandında görev döngüsü %1’dir; yani bir cihaz saatte toplam 36 saniye yayın yapabilir. Ağ geçidinin aşağı yönde sıkça kullandığı 869,4–869,65 MHz bandında bu oran %10’dur.
Türkiye’de LoRaWAN kullanan belediyeler hangileri?
Kamuya açık kaynaklara göre Sivas Belediyesi LoRaWAN tabanlı yerli akıllı su sayacı geliştirdi, Bursa Büyükşehir Belediyesi LoRa Alliance’a üye oldu ve kent merkezinde LoRaWAN ağı kurdu, İzmir Büyükşehir Belediyesi aydınlatma kontrolünü kendi LoRaWAN ağı üzerinde yürütüyor. Eskişehir OSB de bölge genelinde LoRaWAN ağı kurdu.
LoRaWAN askeri amaçla kullanılabilir mi?
Kritik olmayan, gecikmeye toleranslı işlerde (üs çevre sensörleri, depo ve lojistik takibi, çevresel ölçüm) kullanılabilir. Ancak lisanssız bantta çalışması, karıştırmaya (jamming) açık olması ve düşük veri hızı nedeniyle taktik haberleşme veya gerçek zamanlı kontrol için uygun değildir. Askeri kullanımda LoRa modülasyonu genellikle LoRaWAN’dan farklı, özel protokol ve frekanslarla kullanılır.
Herkese açık bir LoRaWAN ağına bağlanabilir miyim?
The Things Network’ün Türkiye’de Ankara, Bursa, İstanbul ve İzmir toplulukları var; gönüllülerin kurduğu ağ geçitlerinin kapsadığı yerlerde ücretsiz bağlanılabilir. Kapsama sınırlı olduğu ve hizmet garantisi bulunmadığı için ticari projelerde kendi ağ geçidinizi kurmanız önerilir.
Kaynaklar
- BTK: Frekans Tahsisinden Muaf Telsiz Cihaz ve Sistemleri (yönetmelik ve teknik ölçütler)
- Frekans Tahsisinden Muaf Telsiz Cihaz ve Sistemleri Hakkında Yönetmelik (RG 30608)
- Hürriyet: Sivas’ta su yönetiminde yeni dönem
- ANKA: Bursa’da dijital dönüşüm devam ediyor
- İzmir BB: IoT Aydınlatma Kontrol ve Network Altyapısı
- Eskişehir OSB: Dijital Dönüşüm Merkezi
- LoRa Alliance: ODTÜ araştırma gemisi
- The Things Network: Türkiye toplulukları
- Defence Industry Europe: ASELSAN LUNA-2
- RCR Wireless: LoRa Alliance liderlik değişikliği
- Wikipedia: ExpressLRS
- arXiv: LoRaWAN attack in military use case (2024)
- arXiv: Selective Jamming of LoRaWAN using Commodity Hardware






